نقش ورزش در پیشگیری از سرطان

در انواع سرطان‌ ها، معمولاً رشد و نمو سلول‌های بدن از حالت عادی خارج می‌شود و در بافت‌های بدن هرج و مرج سلولی رخ می‌دهد و در صورت استمرار می‌تواند منجر به یک سرطان در یک عضو بدن بشود.

ورزش و اللخصوص دوچرخه سواری  سبب می‌شود که اکسیژن بیشتری به سلول‌های بدن برسد و اگر یک رژیم غذایی منظم و اصولی هم داشته باشید از ورود مواد سرطان‌ زا به بدن هم جلوگیری شده و در نتیجه سلول‌های بدن به‌جای اینکه سرشار از مواد نیتروزامین و اکسیدان و آلاینده باشند، از اکسیژن با گردش خون بالا برای سم‌زدایی برخوردار می‌شوند.

یکی از مزایای ورزش منظم آن است که شدت جریان خون و تبادلات اکسیژن با دی اکسیدکربن و سایر گازهای سمی زیاد و در نتیجه قدرت رسوب و ماندگاری ترکیبات سرطان‌زا در بدن انسان کاسته می‌شود.

به‌طور کلی پدیده ورزش با سیگار و الکل و مواد مخدر و چاقی سازگار نیست در نتیجه به‌طور غیرمستقیم با مصرف نکردن سیگار از بروز 14 نوع سرطان در بدن جلوگیری می‌شود و یا با مصرف نکردن الکل از بروز سرطان کبد پیشگیری می‌شود و همچنین اگر از چاقی پرهیز شود از بروز سرطان رحم در خانم‌ها نیز پیشگیری می‌شود. در ورزشکاران حرفه‌ای و قهرمانان بیشترین غذای مصرفی را کربوهیدرات‌ها (مواد نشاسته‌ای و آب میوه‌های متعدد) تشکیل می‌دهد و میزان پروتئین مصرفی در آنان حدود بیست درصد است در نتیجه از بروز سرطان‌های روده بزرگ که بیشتر ناشی از ترکیبات گوشتی و پروتئینی است نیز جلوگیری می‌شود.

یکی از علل بروز برخی از سرطان‌های دستگاه گوارشی، پرخوری و همه چیز خواری است، از آنجایی‌ که ورزشکاران برنامه رژیم غذایی منظم و حساب شده‌ای دارند و فقط غذاهای مفید و مجاز را با یک دوز مشخص مصرف می‌کنند. آسیب‌های گوارشی به مری، معده، روده ها، کبد و لوزالمعده بسیار کمتر است و شیوع سرطان در ورزشکاران را کاهش می‌دهد.

ورزش‌های منظم و روزمره به میزان حتی نیم ساعت پیاده روی یا آرام دویدن همراه با نرمش‌های سبک قادرند علاوه بر پیشگیری از سرطان، بلکه از بروز سکته‌های قلبی و مغزی و کبد چرب و بیماری‌های عصبی، عضلانی، استخوانی، کلیوی پیشگیری کنند و بر طول عمر ورزشکاران به‌طور چشمگیری بیفزایند. پس نتیجه می‌گیریم که با ورزش بر طول عمر مفید خود می‌افزاییم و همیشه شاداب و جوان می‌مانیم.

تعریف سرطان

به‌طور کلی سرطان به رشد غیر عادی سلول‌های بدن گفته می‌شود. به عبارتی دیگر، هر عامل درونی و بیرونی که مکانیسم طبیعی اعضای بدن را به هم بزند و سبب شود آن عضو رشد نامنظمی داشته باشد، سبب بروز سرطان می‌شود.

علی‌رغم مهلک و درمان ناپذیر بودن این بیماری، اگر هر انسانی از رژیم غذایی صحیح و سالم همراه با ورزش‌های منظم روزمره استفاده کند و از عوامل خطر زای محیطی بپرهیزد، که رعایت این دو پارامتر بسیار مهم، بسیار آسان نیز هست، احتمال بروز بیماری مهلک و کشنده سرطان بسیار کاهش می‌یابد.

برای پیشگیری از مبتلا شدن به سرطان‌ ها، بهتر است بدانیم چه عواملی سبب بروز انواع گوناگون این بیماری می‌شوند.
1.سرطان لب : سیگار، تابش طولانی مدت اشعه آفتاب
2.سرطان حفره دهان : الکل، کمبود آهن و ویتامین، سیفیلیس، علل قارچی و ویروسی
3.سرطان گلو : سیگار، الکل
4.سرطان مری : الکل، چای داغ، ماهی دودی، تریاک، ترس زیاد، کمبودهای غذایی، علل ناشناخته
5.سرطان ریه : سیگار، ترکیبات رادیواکتیو و معدنی
6.سرطان معده : تغذیه نامناسب، علل گوارشی، ارث، جنس (بیشتر در مردان هست و در گروه خونی A)، سیگار، علل ناشناخته
7.سرطان روده: مصرف زیاد چربی‌های حیوانی و مصرف کم سبزی و میوه، ارث، علل داخلی، سیگار
8.سرطان کبد : هپاتیت C و B مزمن، مصرف اتانول و الکل، سیروز، داروهای دوپینگ (انرژی زا)
9.سرطان کیسه صفرا : سنگ‌های مزمن کیسه صفرا، علل ناشناخته
10.سرطان لوزالمعده (پانکراس): عفونت‌ها، سیگار، مصرف بیش از حد گوشت‌های حیوانی، علل ناشناخته
11.سرطان کلیه : سیگار، ارث، علل ناشناخته
12.سرطان مثانه : انگل شیستوزومیا، سنگ مثانه، داروها، عفونت‌ها، مواد شیمیایی، سیگار
13.سرطان پروستات : ترکیبات نفتی، علل هورمونی، سیگار، علل ناشناخته
14.سرطان تخمدان‌ها : استروژن زیاد، علل ناشناخته
15.سرطان رحم و گردن رحم: ویروس‌ها، استروژن زیاد، سیگار، چاقی، مقاربت جنسی، فقر اجتماعی و اقتصادی.
16.سرطان پستان : ژنتیکی، زنانی که پس از 30 سالگی آبستن می‌شوند، اشعه یونیزان، زنانی که هرگز حامله نشوند، سیگار
17.سرطان پوست : اشعه آفتاب، مواد معدنی، پوست روشن، آرسنیک، خال‌های مادرزادی بدخیم
18.سرطان چشم : ناشناخته، ارث
19.سرطان گوش : عفونت‌های مزمن، اشعه خورشیدی، علل مادرزادی
20.سرطان مغز : منشاء از سایر سرطان‌های بدن به ویژه سینه و پستان (متاستاز)، علل ناشناخته
21.سرطان استخوان : داروها، اشعه، متاستاز از پستان، پروستات، کلیه، ریه، علل ناشناخته
22.سرطان خون : مادرزادی، تشعشع و مواد شیمیایی، عفونت‌ها، علل ناشناخته
23.سرطان قلب و عروق : ارث، متاستاز از پستان و ریه و….، علل ناشناخته
24.سرطان بینی : اشعه خورشیدی زیاد، خال‌های بدخیم
25.سرطان تیروئید: سابقه تابش اشعه رادیواکتیو به سر و گردن، جنسیت (در زنان 3 برابر بیشتر از مردان است)، علل ناشناخته

توصیه‌های مهم برای مقابله با سرطان

برای مبتلا نشدن به سرطان که سرانجام آن پناه آوردن به شیمی درمانی است، بهتر است از موادی که سرطان زا هستند دوری جست و با آنها مقابله کرد. همان طور که گفته شد این کار بسیار آسان‌تر از تحمل درد درمان ناپذیر سرطان است.

1. هرگز سیگار و سایر انواع دخانیات استعمال نکنید و از آلوده کردن محیط زیست جداً خودداری کنید. محیط زیست آلوده نیز یکی از عوامل ابتلا به سرطان است.

2. غذاهای پرچرب و نمک سود و استفاده از ترکیبات گوشت قرمز به طور مداوم قادرند سرطان‌های متعدد گوارشی، به ویژه معده، ایجاد کنند پس هنگام مصرف این گونه خوراکی‌ها مواظب باشید.

3. استفاده از مواد مخدر به ویژه تریاک، سرطان زاست (سرطان‌های مری و مثانه در تریاکی‌ها شایع‌تر است.)

4. مواد رادیو اکتیو و سایر ترکیبات حاوی اشعه‌های مضر سرطان زا هستند.

5. استعداد ژنتیکی و فامیلی را به خاطر بسپارید و مشاوره‌های پزشکی را جدی بگیرید.

6. برخی عفونت‌های ویروسی و باکتریایی را که مولد سرطان‌  هستند به خوبی بشناسید.

7. استفاده نابجا از برخی از داروها مولد سرطان هستند پس به طور خود سرانه از دارو استفاده نکنید.

8. چاقی زیاد و کاهش تحرکات قادرند سرطان رحم و پستان ایجاد کنند، پس هنگام غذا خوردن خود را کنترل کنید و از ورزش غافل نشوید.

9. الکل و سایر ترکیبات سکرآور (مست کننده) قادرند سرطان لب و دهان و حنجره و کبد ایجاد کنند.

10. برخی غذاهای کنسروی، حاوی ترکیبات مضر برای بدن و سرطان‌  زا هستند.

11. تابش زیاد و مستقیم اشعه خورشید به بدن مولد سرطان پوست است.

12. تماس زیاد با ترکیبات نفتی و بنزین و گازوئیل و کودهای شیمیایی و سایر مواد و داروهای مشابه کارخانه‌ها، مولد سرطان پوست و بیضه و پروستات اند.

13. استفاده مداوم از روغن‌های حیوانی و ترکیبات قندی و تنقلاتی که با افزودنی‌های رنگی و صنعتی عرضه می‌شوند (مانند بستنی‌های رنگی، شکلات‌های رنگی و ساخارین) می‌توانند سرطان‌های متعدد ایجاد کنند پس هنگام مصرف این خوراکی‌ها، تعادل مصرف را در نظر داشته باشیم.

14. زایمان در سنین زیر 12 سال و بالای 49 سال موجب سرطان‌  دستگاه تناسلی است، در نتیجه خانواده‌ها باید تن به ازدواج‌های زودرس فرزندانشان ندهند، و زوج‌ها، به ویژه خانم‌ها نیز سنین مناسب زایمان را مورد توجه قرار دهند.

15. برخی از بیماری‌هایی که ممکن است به آن مبتلا باشیم و آنها را بی‌اهمیت بدانیم امکان دارد استعداد تبدیل به سرطان را داشته باشند، پس مشاوره با پزشک را فراموش نکنیم.

16. با انجام ورزش‌های منظم روزمره، بهداشت فردی و اجتماعی مناسب، رژیم غذایی مفید و تلاش برای کاهش و حتی حذف فشارهای روحی و استرس و آگاهی از عوامل سرطان‌  زا می‌توان به طور جدی از سرطان پیشگیری کرد.

دکتر لطفعلی پورکاظمی-رئیس فدراسیون پزشکی ورزشی

سرطان‌
در مسیر