روانشناسی ورزشی

روانشناسی ورزش چیست :

مطالعه جنبه های روانی عملکرد ورزشکاران و کاربرد اصول روانشناسی در حوزه ورزش.یا به عبارت دیگر، مطالعه ویژگی های رفتاری ورزشکاران.

طبقه بندی روانشناسی ورزش:

روانشناسی بالینی : روانشناسان دراین حیطه بیشتربا ورزشکاران ، دارای مشکلات روان شناختی مانند اضطراب، ضعف اعتماد بنفس برانگیختگی و… سر و کار دارند.

روانشناسی آموزشی : روانشناسان این طبقه دارای دو نقش استاد و مشاور روانشناسی ورزش هستند.

روانشناسی تحقیقاتی : هدف تحقیقات این روانشناسان، دستیابی به واقعیتهای علمی، آموزشی وبالینی است.

اهداف روانشناسی:

. افزایش انگیزه و اعتماد بنفس
. افزایش و هدایت انرژی روانی
. کاهش استرس و اضطراب
. افزایش روحیه همکاری بین گروهی
. افزایش همکاری بین ورزشکار و مربی
. به کارگیری تکنیک های ذهنی برای آموزش تخصصی
. افزایش تمرکز و بالا بردن بهره وری
. اصلاح تفسیر عبارات کلیدی
. تغییر و اصلاح عادت های غلط
. تسریع در کاهش خستگی فکری و ذهنی

روانشناس ورزش کیست:

روانشناس ورزش کسی است که درحوزه های زیرتخصص دارد:

. بهبود کارایی از طریق بکارگیری مهارت های روانشناسی
. موضوعات مربوط به سلامت روانی ورزشکاران
. همکاری با سازمان ها و نهادهای متولی ورزش
. عوامل رشدی و اجتماعی موثر بر مشارکت ورزشی

ده دلیل برای وجود عوامل روانشناختي موثر بر عملکرد ورزش:

– تفاوت اجرا هنگام تمرین در مقایسه با مسابقه
– تحت تاثيرقرارگرفتن عملکرد درحضورتماشاگران
– تغييرپذیری اعتماد به نفس
– اضطراب و ترس هنگام مسابقه
– آگاه نبودن ازدليل وانگيزه شرکت در رقابت
– نسبت دادن ارزش خود به توانایي ها دراجرای ورزشی
– تغییر پذیری در مرکز توجه
– عملکرد ضعيف پس از برگشت به حالت اوليه از آسيب دیدگی
– توسل به شيوه های مختلف برای رسيدن به اوج عملکرد
– تاکید نتایج بسیاری از تحقیقات بر اهمیت توجه به ابعاد روان شناختی ورزشکاران

روانشناسی ورزشی کاربردی:

روانشناسي ورزشي کاربردی عبارت است از دانشي که اقدام به شناسایي و درک نظریه های روانشناختي و فنون کاربردی ارائه شده در این نظریه ها جهت استفاده در محيط ورزش مي نماید تا سبب توسعه، بهبود وتضمين عملکرد ورزشکاران و شرکت کنندگان درفعاليت بدني هدفمند گردد.

مزایای مطالعه وآشنایي با روانشناسي ورزشي برای مربيان و ورزشکاران:

— بدست آوردن توانایی توصیف رفتاردرموقعیتهای یادگیری، تمرین ومسابقه
— بدست آوردن قدرت تشخیص علت واقعی بروز برخی ازرفتارها
— افزایش قدرت پیشبینی رفتارها باتوجه به شناخت ورزشکار ازمحیط اجرا
— توانایی اعمال نفوذ دررفتاربه منظورارتقای عملکرد
— تشخیص زیرساخت های شخصیتی افراد و اشراف به تفاوت های فردی میان ورزشکاران

اهم کاربردهای روانشناسي در محیط ورزش:

. توسعه دانش های وابسته به یادگيری،آموزش،تمرین و گزینش ورزشکاران
. ایجاد خود باوری و اعتماد به نفس
. ایجاد انگيزه وانرژی رواني مناسب
. کاهش برانگيختگي واضطراب
. افزایش تمرکز و توجه
. تنش زدایي وآرامش بخشی

اجزاء و مولفه های کاربردی روانشناسي ورزش:

— انگیزش : تعریف انگيزش ازدیدگاه الدرمن: انگيزش تمایل وآمادگي برای انتخاب و جهت دادن به رفتاری است که به وسيله نتایج احتمالي کنترل وپایداری در رفتار تا رسيدن به هدف را منجرميشود. تعریف دیگری ازانگيزش: انگيزش یک نيروی دروني است که فرد را برای رسيدن به هدفي به حرکت واميدارد.

منابع بر انگیزاننده یا عوامل انگیزشي:
.. انگیزه های درونی و بیرونی
.. انگیزش اولیه و ثانویه
.. انگیزه مثبت و منفی
.. مختل کننده های تمرکز
.. اضطراب و افکارمنفي ورزشکار وخستگی
.. رقيب ورزشي وی حين رقابت و صحبت های نابجای مربي حين ورزش یا مسابقه
.. راه های کسب تمرکز

— برانگیختگی : برانگيختگي را صرفا یک واکنش فيزیولوژیک (ترشح هورمون های اپي نفرین و نوراپي نفرین)، برخي فقط روان شناختي وبرخي چند وجهي ميدانند.
برانگيختگي ازلحاظ فيزیولوژیک دارای پيوستاری است که کمترین حد آن در خواب عميق و بيشترین مقدار آن در هيجان شدید مشهود است وبدن ازطریق آن، خود را آماده نگه ميدارد.

— استرس: پاسخ عمومي یا غيرخاص بدن به هرفشار یا نيازی است که بر آن اعمال مي شود.به عبارت دیگر استرس زماني رخ ميدهد که یک محرک یا محيط جدید نيازمند سازگاری باشد.
ادراک افراد مختلف از از محرک های استرسزا متغیر است.

— اضطراب: نگراني فرد ازفقدان کنترل برشرایط موجود، که به دوصورت شناختي وجسماني بروزمي یابد.
نشانه ها : دلشوره، تعریق کف دستها ، احساس نگراني، عدم اطمينان و افزایش ضربان قلب

— پرخاشگری : هر رفتاری که موجب رنجش یا آسيب رساندن به یک موجود زنده شود :
.. ویژه گیهای پرخاشگری : (( یک ویژگی رفتاری است، باید عمدی باشد، باید منجر به رنج و آسیب شود، باید روی موجود زنده انجام شود ))

روانشناسي موفقیت در ورزش:

. درورزشکاران مي تواند منجر به اثرات منفي فيزیکي ورواني برروی آنان وکاهش توان وکارائي ورزشکار گردد.
. روانشناسی ورزشی یک ابزار بسیار قدرتمند در پیروزی یک ورزشکار به حساب می آید، و تاکید روافزونی بر آن میشود.
. ویژه گیهای ذاتی یا آموخته شده ای هستند که موفقیت ورزشکار را ممکن میسازد یا احتمال آن را افزایش میدهد اعتماد به نفس، کنترل تمرکز، کنترل انگیختگی و اضطراب نمونه این مهارتها است.

تمرکز:

.. یک ویژگی ذهنی است که در آن فرد بر کار خاصی متمرکز شده و تمام ذهن خود را معطوف انجام آن کار و انجام بهینه آن میکند.
.. چنانچه ورزشکاری تمرکز مناسب نداشته باشد نمیتواند توانایی های خود را به صورت موثر در جهت رسيدن به هدف که همان پيروزی بر حریف مي باشد به کار گيرد و نتيجه مناسبي را کسب نمي کند.
منظورازتمرکزتوانایى معطوف ساختن توجه به امور مربوط به وظيفه و درصورت لزوم حفظ وتغييرآن متناسب باشرایط است .
.. تمرکز از اصلی ترین عوامل روانی در عملکرد ورزشی برتر شناخته شده است. ورزشکاران بزرگ درحالىکه درکارخود مستغرق میشوند بر محيط واوضاع بازى نيزآگاهى دارند.

اعتماد به نفس :

یعنی اعتقاد به توانایی های خود.ورزشکاری می تواند به هدف خود برسد که این امر که وی می تواند به هدف برسد اعتقاد داشته باشد، حتی اگر فرد توانایی رسیدن به هدف را داشته باشد اما اعتقاد به رسیدن به هدف را نداشته باشدنمی تواند به هدف برسد.هنگامی که ورزشکاراری اعتماد به نفس مناسبی داشته باشد می تواند حتی وقتی که کارها بصورت دلخواه پیش نرود روحیه خود را حفظ کند و کماکان برای پیروزی خود اشتیاق و تلاش خود را حفظ کند.برای بهبود اعتماد به نفس ورزشکار می تواند از تصویر سازی ذهنی استفاده کند به این صورت که:
. موفقیت های قبلی خود را به یاد بیاورد و آنها را مجسم کند تا به احساس موفق بودن و لذت پیروزی دست یابد.
. سناریو های شکست دادن حریف و یا انجام حرکات ورزشی را تجسم کند.

عوامل موثر بر اعتماد به نفس:
.. عملکرد موفقيت آميزفرد درگذشته
.. آمادگي جسماني و ذهنی
.. تشویق مربي وهم تيمي ها
.. خود کلامی مثبت
.. مقایسه با ورزشکاران موفق دیگر

تصویر سازی ذهنی:

با تصویر سازی می توانیم تجربه های موفق و مثبت گذشته را درذهن بازسازى کنيم یا رویدادهایی را که دوست داریم در آینده اتفاق افتد را تصورکنيم.اینکارما را ازلحاظ ذهنى براى مسابقه آماده مىکند البته منظورازتصویرسازى خيال پردازى هایى که ناخواسته به سراغ مان مى آید نيست.
در تصویر سازی تنها نباید به حس اکتفا نمود بلکه باید تا حد ممکن از حواس بيشترى استفاده کرد تا تصویر روشن، واضح و ملموس تر باشد مانند شنيدن صداها، بوى چمن یا کلرآب استخر یا حس کردن توپ با دست و …

کنترل هیجانات:

منظور ازکنترل هیجانات وزشکار این است که بدانیم ورزشکار چه موقع و چرا دچار هیجانات می شود تا بتوانیم این هیجانات را در مسیر درست هدایت کنیم. در هیجان مضر که سبب کاهش عملکرد ورزشکار می شوند عبارتند از خشم و اضطراب.
اظطراب خود را به دو صورت بروز می دهد به صورت فیزیکی و به صورت روحی .علائم فیزیکی و جسمی اضطراب عبارتند از تعریق، تهوع ، نیاز به رفتن به دستشویی و لرز و علائم روحی مربوط به اضطراب عبارتند از : نگرانی، افکار منفی و گیج بودن و فقدان تمرکز .استفاده از تکنیکهای آرامش بخش در امر کاهش و رفع اضطراب بسیار مفیدند.
هنگامی که ورزشکار خشمگین می شود توجه و تمرکز ورزشکار به سمت عامل ایجاد کننده خشم معطوف می شود لذا از توجه و تمرکز بر کار اصلی ورزشکار منحرف می شود و کارایی ورزشکار کاهش یافته و اعتماد به نفس وی از بین می رود و به راحتی شکست می خورد .آموزش روش های کنترل خشم می تواند کمک شایانی به ورزشکار بکند.

پشتکار و تعهد ورزشی:

کارایي و موفقيت ورزشکار به این امر بستگي دارد که طي سال ها ورزش در زمينه راه های مختلف کسب آمادگي پشتکار مناسبي داشته باشد. یک ورزشکار برای موفقيت در امر ورزش بخصوص وقتي که به صورت حرفهای انجام گيرد لازم است که بسياری ازمسائل زندگي و روابط خود با خانواده دوستان و…..را دو باره تنظيم کند واین امرپشتکارمضاعف ، راميطلبد.
بسیاری از افراد مثل مربی، دوستان، پزشک تیم و ….می توانند با دادن انرژی مثبت و فیدبک مثبت به ورزشکاران بخصوص در دوران آسیب دیدگی، کارائی پائین و بیماری انگیزه و پشتکار و تعهد ورزشکار را حفظ و افزایش دهند و به این ترتیب شروعی دوباره را برای وی متصور باشند.

خود کلامی مثبت:

گفت و گوى درونى انگيزشى وآموزشى مىتواند عزت نفس، انگيزش وتمرکزرا ارتقا بخشد. این نوع ازگفتوگوى درونى به بهبود عملکرد منجرمىشود. حال آنکه گفتوگوى درونى منفى منجربه ایجاد اضطراب وازدست دادن تمرکزمىشود.

.. من خودم را دوست دارم.
.. من موجودی فعال، مهربان و کاردان هستم.
.. من صمیمی ترین دوست برای خودم هستم.
.. من همینم که هستم و خیلی هم راحتم.

اختلالات روان تنی در ورزشکاران:

پرخوری عصبی در ورزشکاران: پرخوری عصبي یک اختلال تغذیه ای است که در آن فرد نسبت به سایرافراد حجم بيشتری ازغذا را درزماني کمتراز دیگران ميخورد وسپس با استفاده ازمواد مسهل یا تحریک به استفراغ خود را مجبوربه دفع غذا ميکند.

علل ایجاد این بیماری:
. اختلال در کنترل مغزی اشتها و خلق
. سابقه خانوادگی اختلالات تغذیه ای یا خلقی

بی اشتهایی عصبی در ورزشکاران:

بي اشتهایي عصبي یک اختلال ومشکل تغذیه ای است که در آن فرد به خاطر ترس از افزایش وزن و بهم خوردن تناسب اندام سعي ميکند هرچه کمترغذا بخورد.

علل ایجاد بیماری:
. مشکلات فرهنگی جامعه
. سابقه خانوادگی ابتلا به اختلالات تغذیه ای
. سابقه شخصی یا خانوادگی اختلالات خلقی

روانی
در مسیر