لغت تربیت بدني لغتي است مركب از دو كلمه تربیت + بدن ، كلمه تربیت در زبان فارسي به معني پروردن ، پروراندن و اسم مصدر پرورش ميباشد و بدن که منظور همان جسم می باشد. واژه تربیت به فرایند مداوم یادگیری گفته می شود که در سرا سر زندگی ادامه دارد.مي توان گفت اصول و مباني تربیت بدني مبحثي معرفت شناختي در رابطه با ساختار تربیت بدني است. این مبحث اساس ،بنیان، پیكره، اهداف و ارزشهاي تربیت بدني و ورزش را تشریح مي كند.

تعریف تربیت بدنی

تربیت بدنی بخش مهمی از تعلیم و تربیت است که از طریقحرکات مبتنی بر اصول علمی، جریان رشد و تکامل را درهمه ابعاد وجود انسان )جسمانی، روانی و اخلاقی( تسهیل وهماهنگ نموده و به رشد و شکوفایی استعداد های فردکمک می کند.تربیت بدنی عبارتست از یک سلسله فعالیت ها و حرکتهای بدنی منظم و حساب شده به منظور رشد و تربیتاستعدادهای جسمانی، حرکتی، فکری، اجتماعی و اخلاقی.

تربیت بدنی شامل :

. اکتساب و پالایش مهارت های حرکتی

. رشد و نگهداری آمادگی جسمانی برای سلامتی و زندگی بهتر

. اکتساب دانش در باره فعالیت های جسمانی

. پرورش نگرش مثبت در راستای کمک به یادگیری درطول عمر و شرکت در سراسر زندگی

. تربیت بدني به منزله ی یک رشته علمی

تربیت بدنی به عنوان یک علم از اواسط دهه 1960 موج گسترده ای از مطالعات علمی در رشته تربت بدنی را به وجود آورد که سبب ارتقاع جایگاه علمی آن به عنوان یک علم شد.

تعریف هنری از رشته علمی:

حجم سازمان داری از مجموعه دانش مشتمل بر واحد های رسمی آموزشی مدون.

اهداف اصلی تربیت بدنی:

اهداف اصلي تربیت بدني را مي توان به سه دسته تقسیم كرد:

1- هدف هاي جسماني :

تقویت قواي عمومي بدن و ایجاد ورزیدگي و هماهنگي در بین اعضاء و اندام ها به منظور برخوردار شدن از قدرت ، سرعت ،چابكي ومهارت و ایجاد هماهنگي بین اعصاب و عضلات و تقویت و قدرت تصمیمگیري و انطباق و همچنین ایجاد سرعت و مهارت در واكنش هاي عضلاني است. ایجاد استقامت در برابر فشارهاي جسمي و كارهاي طولاني و درازمدت و افزایش قدرت تحمل و ازدیاد نیروي بدني و تامین سلامتي و بهداشت بـــدن در برابر عوارض و بیماري ها است.

مولفه های آمادگی :

آمادگی جسمانی : هدف از آن ملاحظه مؤلفه های آناتومیکی و فیزیولوژیکی است یا ظرفیت عملکردجسمانی یک فرد است، به طور کلی معنای آمادگی جسمانی ، انجام دادن تکالیف روزانه بدون خستگی بیان می شود. تعریف آمادگی جسمانی از نظر ورزشی دشواراست زیرا به حالت های روانی ، فیزیولوژی یا آناتومیک بــدن گفته می شود ، به همین دلیل آن را ازطریق مؤلفه های آمادگی جسمانی و آمادگی حرکتی بیان میکنند.

مؤلفه های آمادگی جسمانی :

الف – قدرت : بكاربردن حداكثرنیروي یك عضله درامتداد محور طولی آن، که بر دو نوع است :

— قدرت ایستا (استاتیك) : حداكثر نیرویي كه فرد به شیي مقاوم واردم يكند بدون اینكه بتوان آن را جابجا كرد.

— قدرت پویا ( دینامیك ) : حداكثر وزنه اي كه بتوان درتمام دامنه حركتي مفصل آن را جابجا كرد.

ب – استقامت : عبارت است از توانایي تكرار یك حركت معین درمدت زمان طولاني، که آن نیز بر دو نوع است:

— استقامت عمومي ( قلبي – ریوي ) فعالیت هایي كه كل بدن رادرگیرميكند و با تكرار زیاد درمدت زمان طولاني انجام ميپذیرد مانند دوهاي استقامت . این نوع استقامت باعث تقویت سیستم گردش خون و تنفس ميشود.

— استقامت موضعي توانایي یك یا دسته اي از عضلات درتكرار زیاد یكفعالیت درمدت زمان طولاني را استقامت موضعي گویند .

ج – سرعت : سرعت توانایي بسیار پیچیده اي است . درواقع اعمال حركتي سریع دربدن است.

انواع سرعت :

سرعت جابجایي اعضای بدن

سرعت دویدن درمسافتهاي كوتاه و طولاني

د – انعطاف پذیري : عبارت است از ایجاد وسعت دامنه حركتي بیشتر حول مفصل از طریق كشیدن عضلات، که بر دو نوع است :

— انعطاف پذیري ایستا محدوده حركتي یا درجه حركت پذیري یك فصل را م يتوان انعطاف پذیري ایستا نامید و قابل اندازه گیري است.

— انعطاف پذیري جنبشي عبارتست از مقاومت یك مفصلدربرابر حركت یا هر نیرویي كه با حركت مفصل سروكاردارد . این انعطا فپذیري را نم يتوان به آساني اندازه گرفت.

ترکیب بدن: مفهومی که درصد نسبی عضله ، چربی ،و استخوان را توصیف می کند ،ترکیب بدن ابزار مناسبی برای ارزیابی وضعیت آمادگی شخص محسوب می شود.

آمادگی حرکتی : باهدف ملاحظه های عصبی عضلانی ارائه شده است ( ظرفیت در تکرار تمرین)

مؤلفه های آمادگی حرکتی:

چابکی : توانای جسمانی که شخص را قادر به تغییر وضعیتبدن و هدایت به شیوه ای دقیق می کند.

تعادل : توانای حفظ مرکز ثقل بدن روی سطح اتکا وآگاهی از وضعیت بدن در فضا ( وابسطه به هماهنگی بین گوش داخلی ، مغز ، اسکلت ، عضله و بینایی می باشد). باید گفت تعادل ایستا توانایی حفظ تعادل در یک وضعیت ساکن است و تعادل پویا توانای حفظ تعادل در یک وضعیت متغییر.

تعریف : هماهنگي اجراي حركت همساز یا توانایي كار درستا عضاء با هم را هماهنگي گویند.

2 – هدف هاي رواني

كشف استعدادها ي نهفته و شناخت استعدادهاي رواني – حركتي وپرورش و شكوفایي و دیگر قابلیت هاي ذاتي واستعدادهاي خدادادي را هدف روانی گویند، همچنین برتري شخصیت و پرورش روحیه تعاون و همیاري و اجتناب ازخود پسندي و خود بزرگ بیني است. انگیختن فرد براي تحرك و جلوگیــــــري از خمودگي نگراني هاي رواني ، انزوا جوئي ، اضطراب و ترس و برقراري تعادل رواني و تعدیل عواطف و حالاتي چون : خشم ،ستیزجویی ، ناسازگاري است. تقویت و پرورش هوش و قوه كنجکاوي و همچنین توان تقابل با مشکلات از دیگر هدف های روانی است.

3 – هدف هاي اجتماعي

هدف های اجتماعی را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد :

– پرورش و پذيرش احترام به قوانين گروهي و مقررات اجتماعي.

– پرورش توان مديريت و حس مسئوليت پذير ي و قدرت سرپرستي و رهبر ي.

– پرورش احساس نوع دوستي و جوانمردي و همدردي با مسائل ومشكلات جامعه

– پرورش نيروي بدني مورد نياز جامعه.

– پرورش روحيه ايثار و از خود گذشتگي.

خرده رشته های تربیت بدنی

فیزیولوژی ورزشی : مطالعه آثار نیاز های جسمانی مختلف ،به ویژه نقش ورزش بر ساختار وکارکرد بدن است.

طب ورزشی : در ارتباط با پیشگیری ، درمان و توان بخشی صدمات مرتبط با ورزش است.

بیومکانیک ورزشی : از روش های فیزیک و مکانیک برای مطالعه حرکت انسان و اشیاء ورزشی ( مانند چوب بیسبال یا نیزه ) استفاده می شود.

فلسفه ورزش : مشتمل بر مطالعه ماهیت ، واقعیت ، ساختار دانش در ورزش ، پرسش هایاخلاقی و زیبایی حرکت است.

روان شناسی ورزش : به ورزشکاران در بهبود کار کرد ذهنی شان کمک می کند . یعنی، توسعه وبه کار گیری مؤثر مهارت ها و رهبرد هایی که سبب ارتقاع عملکرد آنان خواهد شد.

رشد حرکتی : به مطالعه عواملی می پردازد که بر رشد توانایی های ضروری حرکت مؤثراست. متخصصان رشد حرکتی از مطالعه طولی استفاده می کنند ( مطالعه در طول سال های متمادی).

تربیت بدنی تطبیقی : مربوط به آماده سازی معلمان و مدیران ورزش ی برای تهیه برنامه ها وخدمات ب رای افرادناتوان است ( طراحی برنامه های آموزشی برای شرکت افراد ناتوان در تربیت بدنی مدارس )

مدیریت ورزش : در بر گيرنده جنبه های مدیریتی ورزش و شامل مدیریت منابع ، بودجه بندی ، تدوین سیاست ها ،تسهیلات و برنامه ریزی و …است.